Ülseratif Kolit

Ülseratif kolit ve crohn hastalığı, sindirim kanalının kronik, yani süreğen hastalığıdır. İltihabi bağırsak hastalığı (İBH) olarak isimlendirilir. Kesin nedeni bilinmemekle birlikte, bağışıklık (immün) sisteminin bozulması. Normalde immün sistem vücudu ve virüs gibi mikroplara karşı korur, vücuttaki zararlı hücre ve molekülleri ortadan kaldırır. İltihabi bağırsak hastalığı olan kişilerde immün sistemi aşırı tepki vererek sindirim sisteminde iltihabi yanıtın şiddetlenmesine ve ülser isimli yaraların açılmasına neden olur. Ülseratif kolit veya Crohn hastalığı olan kişilerde %15-20’sinde aile bireylerinde de bulunmaktadır. Ailesel genetik geçiş görülmektedir. Yetersiz fiziksel aktivitede, stres, sigara içilmesi ve bazı gıdaların tüketilmesi bulguları arttırmaktadır. Ülseratif kolit, crohn hastalığından farklı olarak sadece kalın bağırsağı tutar. Bağırsaklarda, bakteri dediğimiz mikroplar yaşamaktadır. Alınan besinler, kimyasallar, katkı maddeleri, stres gibi haller bağırsak hastalığına yatkın kişilerde bağırsak mikroplarını, mantarları arttırabilir. Bağırsaklarda bulunan bağışıklık sistemi hücreleri mikroplara aşırı cevap verir. Bağırsak şişer, kızarır, kalınlaşır, yaralar oluşturabilir.

İshal şikâyeti vardır. Keskin, batıcı kramplarla seyreden karın ağrısı olmaktadır. Ağrı şiddetine bağlı olarak bulantı olabilir. İshal nedeniyle vücutta sıvı kaybı gelişir. Bu durumda, ağız kuruluğu, baş dönmesi, halsizlik ve tansiyon düşüklüğü eşlik eder. Eğer kolit, bağırsağın son kısmını tutarsa, sürekli tuvalete gitme isteği, kanlı ve sümüksü dışkılama olur. Halsizlik, yorgunluk ve kansızlık görülür. Ateş eşlik edebilir. Kilo kaybı olabilir. Kilo kaybı olur. Stres, aspirin, sigara, antibiyotikler hastalığın belirtilerini arttırabilir. Şiddetli karın ağrısı, bulantı, kusma ve dışkılamanın kesilmesi durumunda, donanımlı en yakın hastanenin acil servisine başvurmalıdır. İltihabi bağırsak hastalıklarında ek olarak eklem, deri, göz bulguları, karaciğer hastalığı da eşlik edebilir. Gözde ağrı, bulanık görme ve ışığa hassasiyet olması acil bir durumdur ve göz hekiminin görmesi gerekir. Süreğen iltihap varlığını gösteren CRP ve sedimantasyon yüksekliği söz konusudur. Crohn hastalığının ayrıca tanısı yapılır. Kesin tanı ve ayırıcı tanı endoskopi ve bağırsaktan alınacak parçanın patolojik sonucun incelenmesi ile olur. Ülseratif kolitte kalınbağırsak kanserinin görülme riskinde artış vardır. Kanser riskini, tutulumun yaygınlığı belirlemektedir. Sadece kalın bağırsağın son kısımları olan rektum ve sigmoid kolon tutulumlarında kanser riski çok düşük iken, pankolit dediğimiz kalın bağırsağın hepsinin tutulduğu durumda kanser riski daha yüksektir. Ülseratif kolitte ülsere bağlı kanamalar, bağırsak yırtılmaları, bağırsağın genişlemesi (toksik megacolon) görülebilir. Toksik megacolon acil bir durum olup, karında aniden gelişen şişlik, dışkılayamama, şiddetli karın ağrısı ve genel durumda bozulma ile karakterizedir. Bu durumda kalınbağırsak genişler ve duvarı incelir. Bu da, peritonit olarak isimlendirilen karın zarı enfeksiyonuna neden olur. Bağırsaklarda süregelen iltihabi olay ateş, halsizlik, iştahsızlık ve kilo kaybına neden olur. Bazen omurgadaki eklemleri tutarak ankilozan spondilit olarak isimlendirilen tabloya neden olabilir. Sıklıkla dizin altında yerleşen ağrılı, şiş ve kızarık cilt altı nodüller (eritema nodozum) gelişir. Ağız içinde ağrılı yaralar ile karakterize aftöz stomatit gelişebilir. Bu yakınmalar bağırsak bulguları düzelince iyileşir. Karaciğer ve safra yollarında iltihabi tutulum oluşabilir ve karaciğer testlerinde bozulma olabilir. Bazı hastalarda gözde ağrılı ve görme bulanıklığının nedeni, bir iltihap olan üveit gelişebilir. İBH bulguları düzelince üveitte düzelme olur. Spastik kolon, özellikle kadınlar arasında görülen, daha çok kabızlık, arada ishal atakları ile seyreden ve bağırsakların normal görünümünde olduğu, iltihabın olmadığı bir durumdur. İBH ve spastik kolon arasında ilişki bulunmamaktadır. Spastik kolonun ciddi yan etkileri bulunmamaktadır. Basur (hemoroit) ve makatta çatlak (fissür) gibi yan etkileri ve yaşam kalitesinde bozulmaya neden olabilmektedir.

İBH olan bazı kişilerde laktoz enzimi yetersiz olduğu için bağırsaklarda metabolize edemezler ve buna bağlı karın ağrısı, gaz ve ishal atakları gelişebilir. Laktoz intoleransı olarak isimlendirilen bu durum yaş ilerledikçe daha sık görülür. Süt ve süt ürünleri tüketmemeleri gerekir. Bu yakınmalar, gıda alerjisi olarak ta değerlendirme gerekebilir. Ülseratif kolit riskini arttıran hayvansal yağlar, trans yağlar, fastfood gıda, şeker, çiğ meyve, sebze, tam tahıl ürünler, baharatlı gıdalar, alkol ve kafeinli gıdalar tüketilmemelidir. Günlük olarak 2-3 ana öğünden ziyade daha küçük 5-6 öğün halinde beslenme planlanmalıdır. En az tercihen su tüketilmelidir. Karbonatlı içecekler kısıtlanmalıdır.

İBH hastalarının stres neden olmamakla birlikte, hastalığın yakınmalarını artmasına neden olabilir. Hafif ve orta düzeyde egzersiz yapmak stresi, depresyonu azaltır, bağırsak hareketlerini normalleştirir. Nefes egzersizleri de çok faydalıdır.

Folik Asit, Probiyotikler, Balık Yağı, Bütirat, DHEA.

Plantago Psyllium - Karnıyarık Otu Tohumu, Papatya, Aloevera, Zerdeçal, Kantaron, Kekik, Meyan Kökü, Zencefil, Muz, Lahana, Aynısefa, Yaban Mersini, Ravent.